Centrumplan Ten Boer- fase 1, 2 en 3

Complete nieuwbouw van het Centrumplan Ten Boer, met appartementen, commerciele ruimten, bibliotheek en zorgcentrum. Project is in 3 fasen uitgevoerd.

Ontwerp een centrum voor Ten Boer, zo luidde de opdracht die Team 4 architecten kreeg. Eerder kreeg het bureau de opdracht een zorgcentrum te ontwerpen. Dit was gedacht in het midden van het dorp aan de rand van een aantal voetbalvelden. Tijdens de ontwerpfase ontstond het plan om Ten Boer een compleet nieuw dorpscentrum te geven met daarin verenigd woningbouw, detailhandel en openbare voorzieningen. Het lag voor de hand om dit op dezelfde plaats te doen en zo verdwenen de voetbalvelden en kreeg Team 4 de taak om op deze locatie een dorpskern te ontwikkelen. Het zorgcentrum werd in dit plan opgenomen.

Barrières geslecht
Het was moeilijk om te bepalen hoe een dergelijk centrum er uit zou moeten komen te zien, temeer daar het een relatief grootschalig project betrof in een kleinschalig dorp. Hoe krijg je voor zoiets de handen van alle belanghebbenden op elkaar? Aanvankelijk bleek de weerstand groot en zagen de winkeliers er niets in om te verhuizen. Bovendien was het niet de bedoeling dat het winkelbestand zou worden uitgebreid. Door nauw samen te werken met onder meer de plaatselijke handelsvereniging werden de barrières geslecht. Toen de diverse partijen de eerste ontwerpschetsen onder ogen kregen ebde de weerstand weg en kwam er enthousiasme voor in de plaats. Geheel tegen de verwachting in bleken de plannen aan te sluiten op de wensen en kon men zich identificeren met de nieuwbouw. Team 4 kon al vanaf de ontwerpfase rekenen op een breed draagvlak.

Het nieuwe centrum is opgebouwd rond een rechthoekig plein met vier pleinwanden waardoor een besloten indruk ontstaat. Achter de plint bevinden zich winkels, de bibliotheek en overige voorzieningen. Deze volgen niet per definitie de begrenzing van de gevels maar kunnen zich over meerdere panden uitstrekken, net als in meer organisch gegroeide centra.
De vier pleinwanden hebben elk een eigen uitstraling. Drie ervan zijn inmiddels gerealiseerd, de laatste wordt in 2007 opgeleverd. De lange zijdes met koopappartementen zijn rijker gedetailleerd en complexer georganiseerd dan de huurappartementen aan de kopse kant. Omdat de bevolking overwegend van middelbare leeftijd is worden in dit plan overigens louter appartementen gerealiseerd. De ruimtelijke organisatie van de appartementen volgt niet noodzakelijkerwijs de begrenzing van de gevels. Zo zijn er zolderwoningen die zich over twee gevels uitstrekken. De tweede kopse zijde bevat het zorgcentrum dat qua kleur, materiaalgebruik en gevelindeling is afgestemd op de overige pleinwanden. Aanvankelijk zou in het complex op de hoek van de Koopmanstraat – het complex met de drie gebogen gevelafsluitingen – een hotel komen. Toen de hoteleigenaar zich terugtrok en ervoor koos op de oude locatie te blijven, was de eerste gedachte om een heel nieuw gebouw voor deze hoek te ontwerpen. Team 4 koos er echter voor het oorspronkelijke ontwerp te handhaven en te transformeren tot appartementencomplex, omdat het zo bijdraagt aan de gevarieerdheid van het plein en de gevelrij spannender maakt.

Homogeen beeld
Dat het ontwerp van Team 4 met groot enthousiasme werd ontvangen, is te danken aan de uitgesproken keuze voor een meer traditionele en herkenbare vormgeving. De vraag of je modern moet bouwen als er niets is en je de schoonheid van het verleden koste wat kost moet negeren, werd door het bureau in dit geval ontkennend beantwoord. Team 4 maakte gebruik van typologieën, materialen en kleuren uit de omgeving, waardoor het centrum een variatie werd op de gevels en woningtypes zoals je die in Ten Boer en het omliggende land vindt. En inderdaad, rijd je bijvoorbeeld van het dorp langs het kanaal naar de stad Groningen dan kom je ze allemaal tegen, naast elkaar en door elkaar zonder dat het detoneert. Door in deze dorpskern hetzelfde te doen is de nieuw gebouwde omgeving herkenbaar en vertrouwd voor de bewoners en voegt deze zich qua stijl in de bestaande omgeving. Door te bouwen met de middelen van nu en daarnaast traditie af te wisselen met moderne elementen is het geheel toch duidelijk eigentijds. Hier is modern gebouwd in een oud jasje.

Grote schaal
Ongemakkelijk daarentegen is de grootschaligheid van het project die meteen zichtbaar wordt in bijvoorbeeld de twee pakhuisachtige hoekpanden. Deze roepen weliswaar de associatie op met een centrum, maar dan niet die van een dorp maar een stad. De gevels zijn te groot om ze goed te laten passen in de omgeving en dat is de moeilijkheid van het hele plan. Bevat de omgeving tamelijk willekeurig verspreid liggende laagbouw met veel onbebouwde ruimte eromheen, de nieuwe dorpskern rijst daar wel erg aaneengesloten en stedelijk uit omhoog. Hier tekent zich net als in zovele nieuwbouwplannen het belang van de hoeveelheid vierkante meters duidelijk af. Desondanks heeft de architect een gevarieerd, gedetailleerd en geborgen beeld geschapen en zich niet laten verleiden tot een vervreemdende moderne kolos in het Groningse landschap. Voor Ten Boer is het centrum een verrijking, mede gezien de toenemende aantrekkingskracht van het dorp op forensen. Hier is gebouwd voor mensen uit de omgeving en naar hen heeft de architect zichtbaar goed geluisterd.

bron; www.bouwwereld.nl