Je eigen woning opnieuw ontwerpen: sloop-nieuwbouw in Ten Boer

Aardbevingsproblematiek in Groningen leidde in het dorp Ten Boer tot een ingrijpende beslissing. In opdracht van Nationaal Coördinator Groningen (NCG) worden hier twintig particuliere woningen gesloopt en opnieuw opgebouwd. “Voor bewoners is dat natuurlijk spannend,” vertelt projectmanager Peter Hofman. “Maar het biedt ook kansen. Ze krijgen er een bevingsbestendige, duurzame en moderne woning voor terug, met volop ruimte voor persoonlijke woonwensen.” Om deze wensen te vertalen naar een ontwerp dat écht bij de bewoners past, is architect Thaïsa de Boer van KAW ingeschakeld.

Alle twintig woningen zijn particulier eigendom. Dat betekent: twintig unieke wensen, meningen en verwachtingen. “Bij reguliere nieuwbouwprojecten kiezen mensen zelf of ze instappen, vaak omdat het ontwerp aanspreekt. Dat zit hier anders,” legt Thaïsa uit. “Iedereen die hier woont krijgt de eigen woning terug, maar dan in een nieuw jasje. Je wilt dus een ontwerp maken waar twintig verschillende mensen blij mee zijn.”

Betrokken vanaf het begin

Een persoonlijke aanpak is onmisbaar. Daarom betrekken we de bewoners vanaf het allereerste moment. Dit begint al met het keukentafelgesprek waarbij Thaïsa samen met de bewonersbegeleider bij de mensen thuis langskomt. “Het is belangrijk om de bewoners te leren kennen,” vertelt Thaïsa. “Daarnaast brengen we hun verwachtingen en ideeën in kaart. Wat vinden ze belangrijk in de huidige woning? En wat willen ze graag terugzien in de nieuwe?” Deze input gebruikt Thaïsa in het basisontwerp.

Vrijheid binnen kaders

Die vrijheid hierin is groot, maar niet grenzeloos. De gemeente hanteert richtlijnen voor de uitstraling van de nieuwe woningen. Denk hierbij aan baksteenkleuren met een Groningse tint, het vermijden van witte kozijnen en het toepassen van herkenbare elementen zoals luifels of details in de kopgevels.

Maar ook duurzaamheidseisen spelen een rol. Zo bepaalt de BENG-norm (Bijna Energie Neutraal Gebouw) dat ramen kleiner moeten zijn dan voorheen om warmteverlies te beperken. “Sommige bewoners vinden het jammer dat hun brede raam niet terug kan komen,” vertelt Thaïsa. “Maar daar staat tegenover dat ze wél keuzes kunnen maken in hoe de gevel wordt aangekleed, met bijvoorbeeld een plantenbak, een betonnen zitje of niets. Zo krijgen ze toch invloed op de uitstraling van hun woning.”

Meedenken tot in detail

Na een gezamenlijke informatieavond waarin het basisontwerp gepresenteerd wordt, is het tijd voor maatwerk. Tijdens de ontwerpgesprekken, waarbij Thaïsa en de bewonersbegeleider opnieuw bij de bewoners langsgaan, kunnen de bewoners kiezen tussen allerlei opties en mogelijkheden. “We nemen alles stap voor stap door: indeling, installaties, elektra, verlichting. Zo zorgen we dat niets vergeten wordt.”

Bewoners hebben invloed op bijna alles binnen de woning: van de plek van de keuken tot de indeling van slaapkamers of het toevoegen van een aanbouw. Dat kan ook twijfels opleveren. Thaïsa geeft een voorbeeld: “Eén van de bewoners overwoog een extra grote uitbouw. Ik werkte de situatie in 3D uit en plaatste er meubels in om een realistisch beeld te geven. Toen bleek ineens hoe ruim de kamer werd. Het voelde daardoor ongezellig. Uiteindelijk koos de bewoner voor een iets kleinere, maar sfeervolle aanbouw.”

Budgetten en pakketten

Iedere bewoner krijgt een persoonsgebonden budget via NCG. Dit hangt af van wat ze nu hebben: een bestaande uitbouw levert bijvoorbeeld een budget op voor een nieuwe. “Met dat budget kunnen ze ook kiezen voor extra opties, zoals een luxere badkamer of een andere keuken,” legt projectmanager Peter uit. “Vanuit Jorritsma Bouw bieden we pakketten aan via onze partners, zoals onze vaste keukenleverancier. Hierbij hanteren we standaardprijzen. Maar mensen mogen het ook zelf regelen. Ook daarvoor kunnen ze het budget gebruiken.”

Mensen meekrijgen

Van jonge gezinnen tot ouderen die al tientallen jaren in deze woning wonen: iedere bewoner beleeft het project op een eigen manier en heeft andere verwachtingen. Het doel is om iedereen tevreden te stellen. “Bij de één gaat dat makkelijker dan bij de ander,” vertelt Thaïsa. “Maar juist door goed te luisteren en de persoonlijke afstemming, komen we stap voor stap tot een ontwerp dat echt past bij elke bewoner.”

Die betrokkenheid stopt niet bij het ontwerp. “Om bewoners ook praktisch te ondersteunen, bieden we aanvullende hulp aan,” vertelt Peter. “Denk aan een klushulp via een strippenkaart. Bijvoorbeeld voor het ophangen van lampen of gordijnrails.”

De kracht van samenwerking

Dit project is een sterk voorbeeld van hoe nauwe samenwerking leidt tot het beste resultaat. Dankzij de continue afstemming tussen bewoners, gemeente, architecten en Jorritsma Bouw kunnen we maatwerk leveren dat écht het verschil maakt. “Het is soms een puzzel,” zegt Thaïsa. “Maar wel een leuke, omdat je precies weet voor wie je het doet. Dat maakt het bijzonder.” Peter vult aan: “Uiteindelijk draait het om één ding: dat bewoners zich straks écht thuis voelen in hun gloednieuwe, duurzame en aardbevingsbestendige woning.”