Van zorg naar wonen: een uitdagende en bijzondere transformatie in Zwartsluis

Het opvallende, ronde gebouw aan de Baanstraat is al jaren een kenmerk in Zwartsluis. Wat ooit volledig was ingericht op intensieve zorg, wordt nu van binnen én van buiten opnieuw opgebouwd. Achter deze gevels verrijzen 26 sociale huurappartementen. Een flinke opgave voor ons als Jorritsma Bouw, want het transformeren van een zorgcomplex naar woningen is allesbehalve eenvoudig.

Een gebouw met een nieuwe functie

In het hart van Zwartsluis staat een opvallend gebouw dat jarenlang volledig draaide om één functie: zorg. Toen de zorgvraag op deze locatie wegviel, kwam het pand leeg te staan. Leegstand was voor opdrachtgever woningcorporatie Wetland Wonen geen optie en dus moest er een nieuwe bestemming komen. Na grondig onderzoek naar de mogelijkheden was het al snel duidelijk: het gebouw wordt getransformeerd naar wonen.

“De eerste vraag die we onszelf stelden was of we dit gebouw nog op de oude manier konden verhuren,” vertelt Manuel Fokkens, projectleider bij Wetland Wonen. “Of vraagt de maatschappij nu iets anders van ons?” Dat laatste bleek het geval. De vraag naar betaalbare woningen is groot, zeker in een dorp als Zwartsluis, en met deze locatie midden in het centrum lag een woonfunctie voor de hand.

Van utiliteit naar wonen

De keuze was daarmee snel gemaakt, maar de uitvoering van het project was allesbehalve eenvoudig. Bij het ombouwen van een zorgcomplex naar sociale huurwoningen komt technisch en bouwkundig veel kijken. Installaties moeten worden aangepast, muren opnieuw ingedeeld en er gelden andere eisen dan bij een zorgfunctie. Dat kan projectleider Mark Visser van Jorritsma Bouw beamen. “Het gebouw is enorm utilitair; alles was centraal geregeld. Nu ga je naar individuele woningen, elk met een eigen karakter,” legt hij uit. “Juist omdat dit geen standaard woongebouw is, maakt de transformatie het uitdagend, maar ook extra interessant.”

Duurzaamheid voorop

Dat de transformatie een lastige klus zou worden, was al bekend. Door het verduurzamen van het gebouw stond het bouwteam daarbij voor een extra uitdaging. “Waar het gebouw eerst één centraal verwarmingssysteem had, beschikken de appartementen straks allemaal over een eigen warmtepomp en zonnepanelen,” vertelt Manuel. Gasloos, energiezuinig en toekomstbestendig: zo wil Wetland Wonen deze woningen realiseren. “Vanuit maatschappelijk oogpunt wordt duurzaam bouwen van ons verwacht,” zegt hij. “Maar uiteindelijk merkt vooral de bewoner dat straks zelf, in comfort en energielasten.”

Niet alleen de woningen zelf worden duurzaam opgeleverd, ook in het bouwproces is rekening gehouden met duurzaamheid. Tijdens de circulaire sloopwerkzaamheden werd zoveel mogelijk materiaal ‘geoogst’ voor hergebruik. Zo kunnen bijvoorbeeld deuren, kozijnen en betonelementen opnieuw worden toegepast in andere projecten. Deze manier van slopen benadrukt het belang van duurzaamheid binnen dit project.

Bouwen in het hart van Zwartsluis

Bouwen in het centrum van Zwartsluis betekent bouwen midden in het dagelijks leven van het dorp. Smalle straten, een tijdelijke schoollocatie met drukke spitsmomenten en daarnaast tijdelijke huisvesting voor intensieve zorg in de directe omgeving zorgen ervoor dat het rondom de bouwplaats continu druk en in beweging is. In zo’n omgeving is goede afstemming essentieel. Voor uitvoerder Andre Dijkstra betekent dat voortdurend alert zijn op wat er gebeurt, binnen én buiten de bouwhekken. “In dit kleine straatje komt alles samen,” zegt hij. “Spelende kinderen, veel auto’s en fietsen, zwaar bouwverkeer en omwonenden die langslopen. Dat vraagt om continu schakelen.”

Vanuit Jorritsma Bouw zetten we daarom niet alleen in op goede afstemming met de omgeving, maar houden we ook nauw contact met omwonenden om hen te informeren over het verloop van het project. Dit doen we zowel persoonlijk als digitaal via de communicatie-app COBEE, waarmee omwonenden worden geïnformeerd over de planning en werkzaamheden. Deze digitale manier van communiceren is even wennen, maar in een dorp als Zwartsluis blijft persoonlijk contact onmisbaar. Juist samen zorgt dat voor korte lijnen en een prettige samenwerking met de omgeving. “Dat we uiteindelijk weinig opmerkingen of klachten hebben gekregen, zie ik eigenlijk als een compliment,” vertelt Andre.

Trots en vakmanschap

Misschien wel het meest bijzondere aan deze transformatie is dat het gebouw voor Jorritsma Bouw vertrouwd aanvoelt. In het bijzonder voor uitvoerder Andre Dijkstra, die in 2010 al meewerkte aan de bouw van dit voormalige zorggebouw. “Omdat ik dit gebouw ooit heb meegebouwd, heb ik tijdens de sloop wel gedacht: wat zonde,” vertelt hij. “Maar als je ziet wat ervoor terugkomt, een bijzonder wooncomplex waar we straks veel mensen blij mee maken, ben ik daar toch best wel trots op.”

Dat gevoel wordt gedeeld. “Het gebouw heeft een compleet andere uitstraling en functie gekregen, met constructieve aanpassingen die vooraf nooit zo zijn bedacht. Dit is allesbehalve een standaardproject,” aldus projectleider Mark Visser. Van woningen met een volledig ronde muur tot indelingen die je op de tekentafel van een nieuwbouwproject waarschijnlijk nooit zou bedenken. “Het zijn geen standaardwoningen,” zegt Manuel Fokkens. “En juist dat maakt dit gebouw zo bijzonder en interessant.”

Zelfde gebouw, een nieuw verhaal

De oplevering komt in zicht en daarmee komt ook een intensief traject tot een einde. Wat achterblijft, is meer dan een gerenoveerd pand: het is een geslaagde transformatie die laat zien wat er mogelijk is wanneer opdrachtgever en bouwpartner nauw samenwerken. Een gebouw met een herkenbaar verleden, klaar voor een nieuwe toekomst in het hart van Zwartsluis.